Sollunari


Księżyc - dane astronomiczne

Księżyc to ciało niebieskie będące naturalnym satelitą planety. Ziemia ma jednego satelitę zwanego po prostu Księżycem. Jest to duży księżyc, piąty co do wielkości w Układzie Słonecznym.

Księżyc Odległość od środka Ziemi do środka Księżyca wynosi 384 403 km. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej.

Księżyc przesuwa się z zachodu na wschód, po ekliptyce, z prędkością kątową około 13 stopni na dobę. Okres czasu, w którym Księżyc obiega Ziemię i wraca do punktu wyjścia na niebie nazywa się miesiącem gwiazdowym bądź syderycznym. Miesiąc gwiazdowy trwa 27 dni 7 godzin 43 minuty i 11,5 sekundy. Jest on o przeszło dwie doby krótszy od się lunacji czyli miesiąca synodycznego, który trwa średnio 29 dni 12 godzin 44 minuty i 2,9 sekundy.

Różnica pomiędzy miesiącem gwiazdowym a synodycznym wynika z tego, że nie tylko Księżyc jest w ruchu, ale również Ziemia względem Słońca. Księżyc i Ziemia poruszają się z różną prędkością. Księżyc potrzebuje miesiąca gwiazdowego, aby wrócić do poprzedniej pozycji na niebie, ale Ziemia w tym samym czasie przesuwa się po swojej orbicie i obserwator ziemski może zaobserwować powrót Księżyca do punktu wyjścia na ekliptyce dopiero po upływie czasu, który odpowiada przesunięciu Ziemi, czyli po upływie przeszło 2 dób. Trzeba jeszcze dodać, że miesiąc synodyczny też nie jest jednakowy w czasie, a to z uwagi na zmiany prędkości obrotu Ziemi wokół własnej osi a także ruch Ziemi dookoła Słońca i związane z tym zmiany odległości pomiędzy Ziemią a Słońcem. Dlatego miesiąc synodyczny jest to średni odstęp czasu, jaki upływa między dwoma kolejnymi nowiami Księżyca.

Księżyc biegnie dookoła Ziemi po orbicie, która jest silnie spłaszczona. Ma zatem kształt elipsy, z mimośrodem około 1/18, przy czym Ziemia znajduje się w jednym z ognisk tej elipsy. Połowa wielkiej osi tej elipsy, czyli średnia odległość Księżyca od Ziemi stanowi 384400 km. Punkt na orbicie Księżyca, położony najdalej Ziemi to apogeum a punkt na orbicie, w którym Księżyc jest najbliżej Ziemi to perygeum.

Księżyc jest oświetlany przez Słońce, nie jest źródłem swego światła, "świeci" światłem odbitym słonecznym. Dla obserwatora ziemskiego widoczna jest zawsze tylko jedna, ta sama strona Księżyca. Wynika to z tego, że okres jego obrotu dookoła osi równa się okresowi obiegu dookoła Ziemi, czyli miesiącowi gwiazdowemu. Z powodu tej synchronizacji możemy oglądać wciąż tę samą stronę Księżyca. Ruch obrotowy Księżyca i obiegowy dookoła Ziemi podlega jednakże wahaniom, które noszą nazwę libracji (łac. libra znaczy waga). Zjawisko to oglądane na filmie w znacznym przyśpieszeniu wygląda, jakby Księżyc "kołysał się" lub "wahał". Z powodu tych odchyleń w ruchu Księżyca możemy oglądać w sumie 59% powierzchni srebrnego globu.

Widzialność naszego satelity z Ziemi uzależniona jest od jego wieku, tj. od tego, w jakiej fazie Księżyca obserwator ziemski zwraca na niego swoją uwagę.

W czasie Nowiu Księżyc znajduje się na niebie (dla obserwatora ziemskiego) w koniunkcji ze Słońcem (orb 0 stopni), a więc blisko, toteż znika w jego promieniach i dlatego nie jest widoczny. Kiedy odległość od Słońca rośnie z uwagi na poruszanie się Księżyca po orbicie okołoziemskiej, możemy obserwować jego przybywanie, a w odległości orb 90 stopni Księżyc jest widoczny w połowie (pierwsza kwadra) i w astrologii mówimy wówczas o kwadraturze. Od tej chwili Księżyc zmierza do Pełni, podczas której znajduje się w opozycji do Słońca (orb 180 stopni). Po pełni Księżyca ubywa i obserwować można, jak stopniowo zmniejsza się część jego oświetlanej powierzchni, aby dojść ponownie do odległości orb 90 stopni (ostatnia kwadra). W tej fazie Księżyc jest widoczny w połowie ale w innej, tj. przeciwnej niż w pierwszej kwadrze. Następnie Księżyca nadal ubywa aż do chwili, w której uzyskuje on ponownie odległość orb 0 stopni od Słońca, czyli znajduje się w fazie Nowiu. W tych 4 fazach przebiega miesiąc synodyczny Księżyca. Kilka dni przed Nowiem i kilka po Nowiu widoczna jest oprócz sierpa Księżyca również pozostała część tarczy, jednakże znacznie bledsza. Jest to tzw. światło popielate i zjawisko to powoduje światło słoneczne odbite od atmosfery Ziemi. Światło popielate blednie wraz z powiększaniem się fazy Księżyca.

Wrzesień 2009

© Krystyna Daca



<< więcej artykułów dotyczących Księżyca


<< powrót do strony głównej                                                                                                                                                                                                                                                          
Strona Sollunari używa plików cookies do prawidłowego działania strony.
Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia.
Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej.
ZAMKNIJ
Więcej informacji udostępniamy w naszej Polityce prywatności.